– Auto "od lekarza".
– A wymiany oleju są udokumentowane?
– Panie, przecież mówię: "od lekarza".
Ta rozmowa dobrze streszcza dziwną logikę rynku aut używanych. „Od lekarza” ma znaczyć: zadbane, mało jeżdżone, bez oszczędzania na serwisie. Może rzeczywiście takie być. Równie dobrze właściciel mógł robić długie trasy między placówkami, parkować pod chmurką i odkładać wymianę rozrządu, bo miał ważniejsze rzeczy na głowie. Lekarz leczy ludzi, niekoniecznie samochody.
Zanim w ogóle pojedziesz oglądać auto, poproś o trzy dane: numer rejestracyjny, VIN i datę pierwszej rejestracji. Bez nich nie ma sensu ruszać z domu. Bezpłatna rządowa usługa Historia Pojazdu pokazuje między innymi terminy badań technicznych, odczyty licznika gromadzone od 2014 roku, ważność OC, liczbę właścicieli w Polsce oraz informacje o wyrejestrowaniu, kradzieży i niektórych ryzykach odnotowanych za granicą. Jeżeli sprzedający robi z VIN-u tajemnicę państwową, zaoszczędzisz przynajmniej koszt paliwa na oględziny.
Raport nie jest jednak certyfikatem niewinności. Brak wpisu o szkodzie nie oznacza, że samochód nigdy nie dostał w bok, a dane z rejestrów mogą trafiać do systemu w różnych terminach. Historia online pozwala szybko odrzucić część ofert, ale nie zastępuje oględzin.
Na spotkanie jedź za dnia i najlepiej z drugą osobą. Jedna ogląda auto, druga słucha sprzedającego i pilnuje, żeby „mam jeszcze trzech chętnych” nie zamieniło się w przelew po pięciu minutach. Sprawdź, czy VIN na samochodzie zgadza się z dokumentami, obejrzyj oryginały dokumentów i poproś o faktury z warsztatów. Samo hasło „serwisowany” znaczy tyle, co „dobry obiad” – bez rachunków każdy może rozumieć je inaczej. Organizacje motoryzacyjne zalecają oględziny przed podpisaniem umowy, jazdę próbną, kontrolę dokumentacji i wyraźne pytanie o wcześniejsze szkody.
Poproś, żeby silnik przed twoim przyjazdem był zimny. Rozgrzany motor może ukryć problemy z pierwszym uruchomieniem. Słuchaj nierównej pracy, stuków i innych niepokojących dźwięków, patrz na kontrolki i spaliny. Potem obejrzyj lakier w dobrym świetle: różne odcienie, ślady lakieru na uszczelkach, ruszane śruby przy błotnikach czy duże różnice na mierniku nie muszą od razu oznaczać katastrofy, ale wymagają wyjaśnienia. Miernik lakieru nie jest sędzią. Jest latarką.
Jazda próbna nie powinna polegać na rundzie wokół komisu z radiem ustawionym głośniej niż silnik. Sprawdź auto przy różnych prędkościach, na nierównej drodze i podczas spokojnego, bezpiecznego hamowania. Zwróć uwagę na pracę skrzyni biegów, sprzęgła, kierownicy, zawieszenia, klimatyzacji i całej elektryki. Dobra lista kontrolna obejmuje właśnie zachowanie auta, hamulce, silnik, zmianę biegów oraz odgłosy przy niskich i wysokich obrotach.
Najważniejszy etap to niezależny warsztat albo rzeczoznawca: podnośnik, diagnostyka komputerowa i ktoś, kto nie zarabia na tym, że kupisz właśnie ten egzemplarz. Jeżeli sprzedający nie zgadza się na sprawdzenie, bo „auto jest pewne”, potraktuj to jak gotowy wynik badania. Pewne jest tylko to, że należy szukać dalej. Lepiej zapłacić za kilka kontroli niż za jeden silnik.
Przed podpisaniem umowy sprawdź, kto naprawdę sprzedaje samochód. Wpisz prawdziwą cenę, przebieg, znane wady, liczbę kluczyków, wyposażenie i wszystkie ważne zapewnienia, na przykład o bezwypadkowości. Nie podpisuj automatycznie oświadczenia, że dokładnie zweryfikowałeś cały stan techniczny, jeśli tego nie zrobiłeś. To nie jest czepianie się drobnego druku: UOKiK zakwestionował klauzule, które miały przerzucać na klientów odpowiedzialność za ukryte problemy tylko dlatego, że odbyli jazdę próbną. Przy zakupie od sprzedającego, jego odpowiedzialność za brak zgodności towaru z umową co do zasady trwa dwa lata; używany samochód nie jest spod tej ochrony wyłączony.
Najprostsza zasada do zapamiętania brzmi: nie kupuj opowieści, kupuj dowody. Trzy kroki wystarczą, żeby mocno ograniczyć ryzyko: baza, jazda, podnośnik. „Od lekarza” może być sympatycznym dodatkiem do historii auta. Diagnozą na pewno nie jest.
